nuol.edu.la

ມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງຊາດຄົບຮອບ 20 ປີ



ເນື່ອງໃນໂອກາດວັນແມ່ຍິງສາກົນໝູນມາບັນຈົບຄົບຮອບ 107 ປີ(08 ມິນາ 1910-8 ມິນາ 2017)

123

 ເນື່ອງໃນໂອກາດວັນແມ່ຍິງສາກົນໝູນມາບັນຈົບຄົບຮອບ 107ປີ(08 ມິນາ 1910-8 ມິນາ 2017) ຂ້າພະເຈົ້າຢາກຈະເວົ້າເຖິງຄວາມເປັນມາຂອງວັນແມ່ຍິງສາກົນ(International Womens day)ອີກເທື່ອໜຶ່ງ ເພື່ອໃຫ້ແມ່ຍິງ ຄູ-ອາຈານ ແລະ ນັກສຶກສາໄດ້ເຂົ້າໃຈຄວາມເປັນມາຂອງວັນດັ່ງກ່າວ, ວັນທີ 8 ມີນາຂອງທຸກປີຊຶ່ງອາດຈະຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະປະເທດ ຕາມເວລາ ແລະ ພື້ນທີ່ ພູມີສາດຊຶ່ງເປັນວັນທີ່ ກຳມະກອນແມ່ຍິງໂຮງງານຕ່ຳແຜ່ນຢູ່ປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາໄດ້ລຸກຮື້ຂຶ້ນ ເດີນຂະບວນປະທ້ວງການເອົາປຽບ ກົດຂີ່ ຂູດຮີດທາລູນຈາກເຈົ້າຂອງໂຮງງານ ທີ່ເຫັນຜົນຜະລິດສຳຄັນກ່ອນຊີວິດຄົນ.ຄັ້ງທຳອິດເມື່ອປີ ຄ.ສ.1857 ແລະ ມີການຊຸມນຸມປະທ້ວງອີກໃນວັນດຽວກັນໃນປີ ຄ.ສ. 1907 ແລະ ຄ.ສ.1908 ຕໍ່ມາໃນວັນດຽວກັນໃນປີ ຄ.ສ.1910 ມີຕົວແທນແມ່ຍິງຈາກ 17 ປະເທດ ໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມປະຊຸມສະມັດຊາແມ່ຍິງສັງຄົມນິຍົມຄັ້ງທີ2 ແລະປະກາດໃຫ້ວັນທີ 8 ມີນາຂອງທຸກປີເປັນວັນ "ແມ່ຍິງສາກົນ".

          ຄວາມເປັນມາຂອງວັນ "ແມ່ຍິງສາກົນ", ເກີດຂຶ້ນຈາກກໍາມະກອນແມ່ຍິງຢູ່ໂຮງງານຕ່ຳແຜ່ນລັດນີວຢອຣ໌ກປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາ ໄດ້ພາກັນລຸກຮື້ຂຶ້ນ ປະທ້ວງເຈົ້າຂອງໂຮງງານໃຫ້ເພີ່ມຄ່າແຮງງານ ແລະຮຽກຮ້ອງສິດທິຂອງພວກເຂົາ ແຕ່ສິ່ງທີ່ພວກເຂົາໄດ້ຮັບຄື:ມີຜູ້ຍິງ 119 ຄົນຖືກເສຍຊີວິດຈາກເຫດການຄັ້ງນັ້ນ ດ້ວຍການລອບວາງເພີງເຜົາໂຮງງານທີ່ພວກເຂົານັ່ງຊຸມນຸມກັນຢູ່ໂດຍເຫດການທັ້ງໝົດນີ້ເກີດຂຶ້ນໃນວັນທີ 8 ມີນາ ຄ.ສ.1857.

          ຈາກນັ້ນ ໃນປີ ຄ.ສ.1907 ກຳມະກອນແມ່ຍິງໃນໂຮງງານຕ່ຳແຜ່ນທີ່ເມືອງ ຊີກາໂກປະເທດສະຫະລັດອາເມຣິກາ ທົນບໍ່ໄຫວຕໍ່ການເອົາລັດເອົາປຽບ ກົດຂີ່ ທາລຸນໂດຍເຈົ້າຂອງໂຮງງານ ທີ່ໃຊ້ແຮງງານພວກເຂົາຢ່າງ​ໂຫ​ດຫ້ຽມເນື່ອງຈາກກໍາມະກອນແມ່ຍິງເຫຼົ່ານີ້ ຕ້ອງເຮັດວຽກໜັກວັນລະ 16-17 ຊົ່ວໂມງໂດຍບໍ່ມີວັນຢຸດ, ບໍ່ມີປະກັນ ການໃຊ້ງານໃດໆ ເປັນຜົນໃຫ້ເກີດຄວາມເຈັບປ່ວຍລົ້ມຕາຍຕາມມາ ໃນໄລຍະເວລາອັນສັ້ນໆ ແຕ່ໄດ້ຮັບຄ່າແຮງງານພຽງເລັກໜ້ອຍ ແລະຫາກໃຜຖືພາມານກໍຈະຖືກໄລ່ອອກ.

          ດ້ວຍຄວາມອັດອັ້ນຕັນໃຈຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ "ຄລາຣ່າ ເຊທຄິນ"Clara Zetkin (née Eissner; 5 July 1857 – 20 June 1933)ນັກການເມືອງຍິງ ແນວຄວາມຄິດສັງຄົມນິຍົມ ຊາວເຍຍລະມັນຕັດສິນໃຈປຸກລະດົມເຫຼົ່າກຳມະກອນແມ່ຍິງ ດ້ວຍການຢຸດງານ ໃນວັນທີ 8 ມີນາຄ.ສ.1907 ພ້ອມກັບການຮ້ຽກຮ້ອງ ໃຫ້ນາຍທຶນລົດເວລາເຮັດວຽກໃຫ້ເຫຼືອວັນລະ 8 ຊົ່ວໂມງ (ຈຶ່ງເປັນທີ່ມາຂອງການເຮັດວຽກໃນປະຈຸບັນ ມີພຽງ 8 ຊົ່ວໂມງຕໍ່ມື້)ອີກທັງໃຫ້ ປັບປຸງສະຫວັດດີການທຸກຢ່າງ ແລະ ໃຫ້ແມ່ຍິງມີສິດອອກສຽງເລືອກຕັ້ງ, ຢ່າງໃດກໍຕາມ ໃນການຮຽກຮ້ອງຄັ້ງນີ້ ຈະບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດເນື່ອງຈາກມີກຳມະກອນແມ່ຍິງຫຼາຍຮ້ອຍຄົນຖືກຈັບ ແຕ່ກໍເຮັດໃຫ້ ແມ່ຍິງໃນທົ່ວໂລກ, ສະໜັບສະໜູນການກະທຳຂອງນາງ "ຄລາຣ່າ ເຊທຄິນ" ແລະເປັນການຈຸດປະກາຍ ໃຫ້ແມ່ຍິງໃນທົ່ວໂລກເລີ່ມຄໍານຶງເຖິງສິດທິຂອງຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນ.

          ຕໍ່ມາໃນວັນທີ 8 ມີນາ ຄ.ສ.1908 ມີແຮງງານແມ່ຍິງກວ່າ 15,000 ຄົນຮ່ວມເດີນຂະບວນທົ່ວເມືອງ ນີວຢອຣ໌ກ ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ນາຍທຶນ ຢຸດຕິການໃຊ້ແຮງງານເດັກໂດຍໃຊ້ຄຳຂວັນໃນການປຸກລະດົມວ່າ "ຂະໜົມປັງກັບດອກກຸຫຼາບ" ຊື່ງໝາຍເຖິງ ການໄດ້ຮັບອາຫານທີ່ພ້ອມໄປດ້ວຍ ຄຸນນະພາບຊີວິດທີ່ດີນັ້ນເອງ.

          ຈົນເຖິງວັນທີ 8 ມີນາ ຄ.ສ.1910 ຄວາມພະຍາຍາມຂອງ ກຳມະກອນແມ່ຍິງກຸ່ມນີ້ປະສົບຜົນສຳເລັດ ເມື່ອມີຕົວແທນ ແມ່ຍິງຈາກ 17 ປະເທດເຂົ້າຮ່ວມ ກອງປະຊຸມສະມັດຊາແມ່ຍິງສັງຄົມນິຍົມ ຄັ້ງທີ 2 ທີ່ນະຄອນ ໂຄເປນເຮເກນ ປະເທດ ເດນມາຣ໌ກໂດຍໃນທີ່ປະຊຸມໄດ້ປະກາດຮັບຮອງເອົາຂໍ້ຮຽກຮ້ອງຂອງບັນດາກຳມະກອນແມ່ຍິງ ໃນລະບົບ 8 ຄຶ: ຍອມໃຫ້ລົດເວລາເຮັດວຽກເຫຼືອວັນລະ 8 ຊົ່ວໂມງ, ໃຫ້ເວລາເພື່ອສຶກສາຫາຄວາມຮູ້ ເພື່ອພັດທະນາປະສິດທິພາບຕົວເອງອີກ 8 ຊົ່ວໂມງ ແລະອີກ 8 ຊົ່ວໂມງເປັນເວລາພັກຜ່ອນ, ພ້ອມກັນນີ້ ຍັງປັບຄ່າແຮງງານຂອງແຮງງານຍິງເທົ່າທຽມກັບເພດຊາຍ ແລະ ມີການຄຸ້ມຄອງສະຫວັດດີການແມ່ຍິງ ແລະແຮງງານເດັກອີກດ້ວຍ.

          ພ້ອມດຽວກັນນີ້ ຍັງໄດ້ຮັບຮອງເອົາຂໍ້ສະເໜີຂອງນາງ "ຄລາຣ່າ ເຊທຄິນ" ດ້ວຍການກໍາໜົດໃຫ້ວັນທີ 8 ມີນາ ຂອງທຸກປີເປັນວັນແມ່ຍິງສາກົນ, ສາຍເຫດທີ່ພາໃຫ້ມີການຕໍ່ສູ້ ແມ່ນຍ້ອນແມ່ຍິງຖືກເອົາປຽບ, ກົດຂີ່, ຂູດຮີດ ແລະທາລຸນຈາກນາຍທຶນທີ່ເຫັນຜົນຜະລິດ ສຳຄັນກວ່າຊີວິດຄົນ.

ຜົນກະທົບຈາກການເຄື່ອນໄຫວດັ່ງກ່າວວັນແມ່ຍິງສາກົນບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນວັນທີ່ແມ່ຍິງທົ່ວໂລກຮ່ວມສະຫຼອງກັນເທົ່ານັ້ນແຕ່ເປັນວັນທີ່ອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ ຮ່ວມສະເຫຼີ່ມສະຫຼອງດ້ວຍ ແລະອີກຫຼາຍປະເທດໄດ້ກຳໜົດໃຫ້ວັນດັ່ງກ່າວເປັນວັນພັກປະຈຳຊາດຂອງຕົນແມ່ຍິງຈາກທຸກທະວີບ ບໍ່ວ່າຈະແຕກຕ່າງກັນທາງດ້ານເຊື້ອຊາດ, ພາສາ, ວັດທະນະທໍາ, ເສດຖະກິດ ຫຼື ການເມືອງກໍຕາມ ໄດ້ຮ່ວມກັນເພື່ອສະເຫຼີ່ມສະຫຼອງວັນສຳຄັນດັ່ງກ່າວນີ້ ເພື່ອລຳລຶກເຖິງຄວາມເປັນມາແຫ່ງການຕໍ່ສູ້ອັນຍາວນານເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາ ຊຶ່ງຄວາມສະເໝີພາບ, ຄວາມຍຸດຕິທໍາ, ສັນຕິພາບ ແລະ ການພັດທະນາ.

ຜົນຂອງກອງປະຊຸມທີ່ນະຄອນ ໂຄເປນເຮເກນເຮັດໃຫ້ເກີດມີການຈັດກິດຈະກຳວັນແມ່ຍິງສາກົນຂຶ້ນເປັນຄັ້ງທຳອິດ ໃນເດືອນ ມີນາຄ.ສ.1911 ໃນປະເທດ ອອສເຕຣີຍ ເດນມາຣ໌ກ ເຍຍຣະມັນ ແລະ ສະຫວິຕເຊີຣ໌ແລນຕ໌ມີປະຊາຊົນທັ້ງຍິງ ແລະ ຊາຍຫຼາຍກວ່າ 1 ລ້ານຄົນເຂົ້າຮ່ວມການຊຸມນຸມຮ້ຽກຮ້ອງສິດທິໃນການເຮັດວຽກການເຂົ້າຮັບການເຝິກອົບຮົມວິຊາຊີບ ແລະໃຫ້ຢຸດຕິການແບ່ງແຍກໃນການເຮັດວຽກໃນປີຖັດມາ ໄດ້ມີການຈັດກິດຈະກຳວັນແມ່ຍິງສາກົນ ເພີ່ມຂຶ້ນໃນປະເທດຝຣັ່ງເສດ, ເນເທີຣ໌ແລນສ໌ ແລະ ສະວີເດັນແລະໃນປີ ຄ.ສ.1913 ມີການຈັດຊຸມນຸມວັນແມ່ຍິງສາກົນ ໃນລັດເຊຍເປັນຄັ້ງທຳອິດທີ່ນະຄອນ ເຊນຕ໌ປີເຕີຣ໌ເບີຣ໌ກ ແມ້ວ່າຈະຖືກເຈົ້າ ໜ້າທີ່ຕຳລວດຂັດຂວາງກໍຕາມວັນແມ່ຍິງສາກົນ ໄດ້ຈັດຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍໃຊ້ຄຳຂວັນ ຂອງຂະບວນການ ສັນຕິພາບທັງນີ້ເພື່ອຕໍ່ຕ້ານສົງຄາມທີ່ກຳລັງສຸກງອມ ທີ່ຢູໂຣບນັບຕັ້ງແຕ່ປີທຳອິດເປັນຕົ້ນມາ ຄວາມສຳຄັນຂອງການສະຫຼອງວັນແມ່ຍິງສາກົນ ໄດ້ທະວີຄູນຫຼາຍຂຶ້ນໂດຍມີແມ່ຍິງໃນທະວີບອາຟຣິກກາ ອາຊີ ແລະ ອາເມຣິກາລາຕິນ ເລີ່ມຮ່ວມມືກັນເພື່ອທົບທວນຄວາມກ້າວໜ້າຂອງການຕໍ່ສູ້ເພື່ອສິດທິທີ່ເທົ່າທຽມກັນແລະເພື່ອຄວາມກ້າວໜ້າທາງເສດຖະກິດ ແລະ ສັງຄົມ ລວມທັງພະຍາຍາມຜັກດັນໃຫ້ມີການຄິດຄຳນຶງ ໃນເລື່ອງສິດທິມະນຸດຂອງແມ່ຍິງຢ່າງສົມບູນ

          ໃນສ່ວນຂອງປະເທດລາວ ໃນນາມເປັນສະມາຊິກສົມບູນຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດຜ່ານມາລັດຖະບານ, ສະຫະພັນແມ່ຍິງລາວ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງ ກຳມະບານລາວໄດ້ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບບົດບາດ ແລະ ສະຖານະພາບ ແກ່ແມ່ຍິງ, ເດັກນ້ອຍ, ກຳມະກອນ, ທະຫານ ແລະ ຕຳລວດ. ໄດ້ມີການດຳເນີນການອອກກົດໝາຍ, ນະໂຍບາຍ, ມາດຕະການຕໍ່ຕ້ານຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ຍົກລະດັບຄຸນນະພາບຊີວິດ ໃນດ້ານຕ່າງໆຜູ້ອອກແຮງງານຄວນໄດ້ຮັບການດູແລໃນດ້ານສະຫວັດດີການ, ສຸຂະພາບ, ຄວາມປອດໄພໃນການເຮັດວຽກ ລວມທັງຜູ້ຍິງຕ້ອງໄດ້ຮັບການປະຕິບັດຢ່າງໃຫ້ກຽດ ແລະເທົ່າທຽມ ໃນຖານະທີ່ເປັນສະມາຊິກໜຶ່ງໃນສັງຄົມ.

ໂດຍ:ມະນີສຸກຈຽມສີສຸລາດ

                  ບົດກາບກອນ “ຄວາມຮັກຂອງແມ່”

       ວັນເກົ່າແມ່ຜ່ານພົ້ນ                 ກາຍຜ່ານແຮມປີ

ວັນເລີດສີໃສງາມ                          ກໍເຫຼົ່າວຽນເວີນພໍ້

ຮຽມຈິ່ງຂໍຂຽນໃຊ້                          ໄຂກອນກອຍກ່າວ

ປ່າວຂ່າວຝູງພີ່ນ້ອງ                        ເໜືອ-ໃຕ້ໃຫ້ຮໍ່າຮອນ  ກ່ອນນ່າ

    ຮຽມຂໍຍົກບ່ອນເບື້ອງ                   ຄວາມຮັກແມ່ມານດາ

ກວ້າງຂວາງແສນອານານັບ                  ຫາຂອບແດນບໍ່ມີພໍ້

ໜ້າທີ່ແມ່ຕໍ່ຕັ້ງ                            ຮຽງເຮືອນຮັກຫໍ່

ຄູ່ ຄຽງ ພໍ່ ສືບສ້າງ                       ຄອບຄົວກ້າວຮັ່ງມີ     ຫັ້ນແລ້ວ

   ຫຼາຍໜ້າທີ່ ແມ່ເຮັດໄດ້                  ວຽກນ້ອຍ-ໃຫຍ່ ບໍ່ເມີນໝາງ

ທັງວຽກເຮືອນ ການຊານ                   ຄູ່ຊູ່ອັນດອມດັ້ນ

ດຸໝັ່ນ ຫັນ ຫອບອູ້ມ                      ບຸດຕາ ຍາມດື້ແອ່ວ

ປັດແຜ້ວ ກວາດກິ່ນເປື້ອນ                  ເຮືອນຊານກ້ຽງ ບໍ່ໝົ່ນສີ     ແມ່ເອີຍ

     ຍາມລູກ ເຈັບ ປ່ວຍ ໄຂ້              ແມ່ອຸກອັ່ງ ຫງອຍເຫງົາ

ໂສກເສົ້າ ໃຈເປັນທຸກ                      ສຸກບໍ່ມີມາໃກ້

ເຫັນລູກໄຫ້ ແມ່ ກໍໄຫ້                     ນໍ້າຕາໄຫຼ ເອື່ອມອັ່ງ

ໂອຫັງ ອອນອອດອ້ອນ                    ສອງມືຊ້ອນ ກອດໂຈມ   ແມ່ເອີຍ        

     ໃຈຮັກໄຄ່ ຍັງບໍ່ແລ້ວ                 ຍັງສອນສັ່ງ ໃຫ້ທໍາດີ

ແຕ້ມແຕ່ງ ທາທອມສີ                      ຫ່ວງບໍ່ມີຍາມເອື້ອນ

ວຽກເຮືອນ ຊານ ສິດສອນໃຫ້                ລູກຊາຍ-ສາວ ໃຫ້ຮຽນຮໍ່າ

ທໍາຕົນ ເປັນແວ່ນແກ້ວ                     ແຍງແລ້ວ ສະຫງ່າງາມ   ຊອບແລ້ວ

     ວຽກສັງຄົມ ກໍດັ່ງດ້າມ                ແມ່ບໍ່ປ່ຽນແປງປະ

ຂານ ອາສາ ຮັບພາລະ                    ເພື່ອລູກມີຄວາມຮູ້

ວຽກໜັກ ແມ່ບໍ່ເຊົາ-ເບົາແມ່ສູ້                ເຮັດນາ, ສວນ ຮົ້ວໄຮ່

ລ້ຽງເປັດ-ໄກ່ ຂາຍສົ່ງໃຫ້                   ພໍລູກໄດ້ຈ່າຍກິນ

     ຮັກຂອງແມ່ ບໍ່ສູນສີ້ນ                ແປປ່ຽນລາໄລ

ໃຈແມ່ທຽມທວງຄິດ                       ຢູ່ຄູ່ຄຽງຮຽງຮ້ອຍ

ຕິດຫ້ອຍນໍາລູກແກ້ວ                      ດວງຕາ ຍາມລາຫ່າງ

ແຕ່ກໍ ທົນສືບສ້າງ                        ເພື່ອໃຫ້ລູກໄດ້ສະບາຍ   ຊອບແລ້ວ

   ອາວະສານສຸດທ້າຍ                    ຂໍຕາງໜ້າ ຊຸມຊາຍ

ຂໍອວ່າຍຄໍາອວຍພອນ                     ແກ່ແມ່ຍິງທັງຄ້າຍ

ທາງກາຍ ຂໍໃຫ້ສຸກຂີໝັ້ນ                  ສະເໝີ ມັນເຄືອເກົ່າ

ຊື່ສຽງ ຫອມດັ່ງດອກຄັດເຄົ້າ                ກະຈາຍກົ້ວ ທົ່ວແດນ

     8 ມີນາ ມາຮອດນີ້                 ຂໍໃຫ້ແມ່ ສຸກສໍາລານ

ອາຍຸ ຍືນ ຍາວໄກ                      ໂຣກໄພ ບໍ່ວຽນໃກ້

ໃຈ ຂໍໃຫ້ແຂງຂັນກ້າ                     ພັດທະນາສ້າງກໍ່

ຍໍ ຍົກ ກຽດແມ່ກ້າວ                     ຫັນຫ້າວ ຮ່ວມພັດທະນາ   ແດ່ທ້ອນ

ທ່ານກຳລັງຢູ່ທີ່: Home ຂ່າວ ເນື່ອງໃນໂອກາດວັນແມ່ຍິງສາກົນໝູນມາບັນຈົບຄົບຮອບ 107 ປີ(08 ມິນາ 1910-8 ມິນາ 2017)

ການຮັບສະໝັກ

ທຶນການສຶກສາ